Từ tháng 4/2026, việc chuyển giao các trạm y tế về cho chính quyền cấp xã, phường quản lý đã tạo ra những chuyển động mới trong hệ thống y tế cơ sở. Không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mô hình này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Thực tiễn triển khai cho thấy, bên cạnh những tín hiệu tích cực, nhiều khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và phương thức hoạt động vẫn còn tồn tại, đòi hỏi những giải pháp đồng bộ để hệ thống y tế cơ sở thực sự phát huy hiệu quả.

Gần dân, sát cơ sở

Ở xã Ba Lòng, trạm y tế luôn là điểm đến đầu tiên mỗi khi người dân đau ốm. Với bà Hồ Thị Lan, thôn Tà Lang, đó không chỉ là nơi khám bệnh mà còn là điểm tựa quen thuộc. Khi sức yếu không thể đi lại, cán bộ y tế đến tận nhà; khi đến trạm, người bệnh được theo dõi, chăm sóc tận tình. 

Câu chuyện của bà Lan khẳng định vai trò của y tế cơ sở, nơi gần dân, sát dân và kịp thời nhất trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, nhất là ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Trạm Y tế xã Ba Lòng phối hợp với các tổ chức phi chính phủ khám sức khỏe miễn phí cho trẻ em - Ảnh: N.B

Sau khi thực hiện mô hình mới, hoạt động của các trạm y tế cơ bản duy trì ổn định. Chính quyền địa phương đã chủ động phối hợp với ngành Y tế sắp xếp tổ chức, bảo đảm công tác khám, chữa bệnh không bị gián đoạn. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các đơn vị, tổ chức y tế trong và ngoài nước để tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho người dân.

Tuy nhiên, theo bà Trần Thị Thủy, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Ba Lòng, trong giai đoạn đầu vẫn còn không ít khó khăn, đặc biệt là cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đồng bộ, nguồn nhân lực còn thiếu và chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, đội ngũ y tế cơ sở còn phải chủ động bám địa bàn, nắm bắt tình hình sức khỏe cộng đồng. Ở những nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số, công tác này đòi hỏi sự linh hoạt trong cách tiếp cận.

Tại xã Bến Quan, nơi có đông đồng bào Bru-Vân Kiều sinh sống, cán bộ y tế đã chủ động học tiếng Bru-Vân Kiều, tìm hiểu phong tục tập quán để thuận lợi hơn trong tuyên truyền, vận động người dân.

Ông Nguyễn Xuân Nghệ, Trạm Y tế khu vực Vĩnh Khê, xã Bến Quan cho biết, khi hiểu ngôn ngữ, hiểu văn hóa, việc kết nối với người dân trở nên hiệu quả hơn, từ đó nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin từng bước phát huy hiệu quả rõ rệt. Các nhóm zalo, facebook được thiết lập để kết nối với trưởng thôn, đoàn thể và người dân, giúp thông tin y tế được truyền tải nhanh chóng, kịp thời.

Cán bộ y tế xã Bến Quan khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân - Ảnh: N.B

Ở cơ sở, lực lượng y tế thôn bản tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc đưa dịch vụ y tế đến gần dân hơn. Họ trực tiếp đến từng hộ gia đình, tư vấn chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, vận động tiêm chủng, theo dõi tình hình dịch bệnh tại cộng đồng. Sự gần gũi, bám sát này chính là yếu tố góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ngay từ cơ sở.

Cần đầu tư đồng bộ

Tại khu vực đô thị, yêu cầu nâng cao chất lượng y tế cơ sở cũng đặt ra rõ nét. Sau khi hợp nhất, Trạm Y tế phường Nam Đông Hà phải phục vụ quy mô dân số lớn hơn, trong khi các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường ngày càng gia tăng. Nguy cơ dịch bệnh vẫn luôn hiện hữu, đòi hỏi công tác y tế dự phòng phải được tăng cường. Những đặc thù này đòi hỏi trạm y tế phải chủ động hơn, gần dân hơn và linh hoạt hơn trong triển khai nhiệm vụ.

Theo bà Hồ Thị Mỹ Duyên, Giám đốc Trạm Y tế phường Nam Đông Hà, đơn vị đang tập trung ổn định tổ chức, nâng cao năng lực chuyên môn, đẩy mạnh công tác phòng, chống dịch bệnh, quản lý tốt các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng. Đồng thời, cải tiến quy trình khám, chữa bệnh, nâng cao chất lượng phục vụ và ứng dụng công nghệ trong quản lý sức khỏe người dân.

Thực tế cho thấy, nâng cao chất lượng y tế cơ sở không chỉ là đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng niềm tin của người dân.

Xây dựng niềm tin của người dân, nền tảng nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe - Ảnh: N.B

Ông Trần Đình Luận, ở xã Vĩnh Định chia sẻ, để người dân tin tưởng và lựa chọn khám, chữa bệnh tại trạm y tế, mỗi cán bộ y tế phải thực sự gần dân, tận tâm, trách nhiệm và có thái độ phục vụ tốt. Khi người dân có niềm tin, họ sẽ chủ động tiếp cận dịch vụ y tế ngay từ tuyến cơ sở.

Từ góc độ quản lý nhà nước, chính quyền địa phương giữ vai trò quyết định trong việc vận hành hiệu quả mô hình y tế cơ sở sau khi chuyển giao.

Ông Phan Thanh Liệu, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Lòng cho biết, địa phương đã chủ động phối hợp với ngành Y tế trong việc kiện toàn tổ chức, ổn định hoạt động của trạm y tế, bảo đảm công tác khám, chữa bệnh cho người dân được duy trì thông suốt.

Thời gian tới, xã sẽ tập trung rà soát, bố trí và huy động các nguồn lực theo hướng ưu tiên cho y tế cơ sở; từng bước đầu tư hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị; đồng thời chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế. Cùng với đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về việc chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Có thể thấy, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân từ tuyến y tế cơ sở là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội. Khi tuyến y tế cơ sở được củng cố vững chắc, không chỉ chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu được nâng lên, mà niềm tin của người dân vào hệ thống y tế cũng được bồi đắp. Từ đó, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội một cách bền vững.

 Nguyên Bảo (Báo Quảng Trị)